Yürüyen Tarih

Son on-onbeş yılda bilgisayarlar hayatımızın içine nasıl da girdiler, öyle değil mi? Artık ne işimizi, ne iletişimimizi ne de eğlencemizi onlarsız düşünemiyoruz. Bir sinemaya dahi gideceksek bileti internetten alıyor, günlük tutacaksak bilgisayarda yazıyoruz. Hayatımızın olmazsa olmaz bir parçası haline gelmiş bu makinelerin aslında ne olduğunu, nereden geldiğini sıkça düşündüğümüzü de sanmıyorum.

(devamı…)

Efendim bu muhteşem hayvanların bilimsel ismi Felis Tigris ya da Panthera Tigris’tir. Tigris Yunanca’da kaplan demektir. Aynı zamanda Dicle Nehrine de Yunanlılar Tigris diyorlardı, zaten Dicle kelimesi de buradan gelir. Konuyu dağıttım özür dilerim, tıpkı Kamil gibi oldum. Zaten ona kızdığım için ona benzedim. Zalitha Kaplanı diye yazı yazmış adam yahu.

Evet, biz dönelim kaplanlara. Kaplan bir Asya kedisidir. Afrika’nın ise kralı Aslan’dır, dolayısıyla Zalitha’da Kaplan olma ihtimaliyle teyzemin bıyıkları olması ihtimali arasındaki fark ihmal edilebilir boyutlardadır dersek büyük yanlışlar içine düşmüş, dikkatsiz konuşmuş olmayız. Zira bu güzide ülke Afrika’dadır. Evet…

Kaplan denen hayvan Asya’daki birçok uygarlığın da simgesi olagelmiştir. Nasıl ki Avrupa’da ve Ortadoğu’da hep krallıkların, sultanlıkların simgesi aslansa, nasıl yiğit bir insana aslan gibi diye hitap ediyorsak Asya’da da bu rol kaplanındır.

Kaplan Bangladeş, Nepal, Hindistan, Malezya ve Kore’nin milli simgesidir. Güneydoğu Asyalı kralların armalarında flamalarında hep kaplan resmi mitolojilerinde, masallarında hep kaplan öyküleri yer alır. Bir televizyon programının yakınlarda yaptığı bir ankette kaplan dünyanın en çok sevilen hayvanı olmuştur.

Eh, bu sevgi haksız da değildir. Muhteşem görünümü ve vahşi doğasıyla kaplan eşsiz bir hayvandır. Çinliler ona “ormanın hayaleti” derler. Başlıca türleri, Bengal Kaplanı, Sibirya Kaplanı, Hindiçini Kaplanı, Malaya Kaplanı, Sumatra Kaplanı ve Çin Kaplanlarıdır.

Kaplan son derece tehlikeli ve sessiz bir avcıdır. En büyükleri ve görkemlileri olan Bengal Kaplanı 250 kilodur. Her konuda olduğu gibi Prof. Ademoğlu kaplanların kilosu konusunda da derin yanılgılar içindedir. Ama ne yapalım artık alıştık.

Dünyada çok az kedi sudan korkmaz ve yüzer. Kaplan da onlardan biridir. Ganj nehrine gittiğimizde bir iki kaplanı uzaktan görmüştük. Gerçekten güzel hayvanlardı. Kaplan aç olmadığı sürece insana saldırmaz, kolay evcilleşebilen bir hayvan değildir ama Yetilerle yakın dostluklar kurdukları bilinmektedir.

Kaplanlarla ilgili söyleyeceklerim şimdilik bu kadar esen kalın.

Prof. Dr. Kamil Ademoğlu uzun yıllarıdır yakın dostum, proje ortağım ve seyahat arkadaşımdır. Onunla üniversitede tanıştık. Ben tarih okurken o da antropolojideydi. Fikir tartışmalarımız o zamanlardan başlar.

Kendisi benim için değerli bir bilim adamıdır. Çingene kültürü, Kocaayaklar(yani Yetiler), Göçebelerin Alışkanlıkları ve Tempelen’in buluşları üzerine çok değerli araştırmalarının yanı sıra o da benim gibi bir hobi olarak zoolojiye düşkündür. Bilgileri her ne kadar dayanaksız da olsa nasıl ben penguenciysem o da kaplancıdır.

Kamil’i çok severim ama tabii herkesin kusurları vardır. Kamil öncelikle düzensizdir. Araştırmaları da saçı başı gibi hep dağınıktır. Dipnot, kaynakça ve alıntı nedir bilmiyor sanırsınız. Bilimsel makaleleri Dede Korkut masalları gibidir. Anlatır da anlatır.

Bazen bu adam neden akademisyen olmuş diyorum kendi kendime. Gezmeyi, görmeyi araştırmayı çok sever. Keşke bir seyyah ya da ünlü bir doğa belgeseli dergisinde muhabir olsaymış ya. Ama yine de öğrencileri onu çok sever, eğlenceli biridir. Yazılarında bazen biraz abartılıdır ama eğlencelidir. Hem okunaklı hem de sürükleyici yazılar yazar. Hakkını vermek gerek.

Bugün dünyanın en büyük şehri olarak bilinen incimiz. Bysantion, Constantinopolis, Dersaadet, şehirlerin kraliçesi, İstanbul. Bütün bu isimler üzerinden geçen uygarlıklar ve imparatorluklar bu muhteşem şehri daha da görkemli hale getirmektedir.

Kısaca tarihinden söz edelim. İstanbul MÖ 7.yy’da Megaralı koloniciler tarafından kurulmuştur. İlk ismi olan Bysantion’u Kral Byzas’tan alır. Sonra herkesin bildiği gibi Roma İmparatoru Büyük Constantinus MS 330 yılında Roma imparatorluğunun başkenti yapmış, bu şehre ismini vermiş ve dünyanın en büyük şehirlerinden biri yapmıştır.

İstanbul o dönemlerde özellikle de Batı dünyasının Ortaçağ karanlığında bir ışık gibi dünyanın en büyük şehri ve kültür merkezi olmuştur. Dikilitaşları, Aya Sofyası, Hipodromu, Çemberlitaş’ı ve daha nice harikalarıyla.

Ve nihayet 1453 yılında Osmanlı Padişahı Fatih Sultan Mehmed tarafından fethedilip Türklerin eline geçmiş ve daha görkemli hale gelmiş, yine bir dünya şehri olmuştur. İsmi İstanbul olmuş ve Osmanlı’nın neredeyse beş asır boyunca başkentliğini yapmıştır ve bugün de dünyanın en önemli kültür miraslarından biridir. Unesco’nun korumaya aldığı birçok bölgesi vardır.

İşte bu harika şehrin koordinatlarının ne olduğu çok önemlidir. Öyle ya yaşadığımız şehrin tarihini değil matematiksel ve coğrafi konumunu da bilmemiz gerekiyor. Bu koordinatlar tam olarak 41°01′N 28°58′E yani 41.01 boylam ve 28.58 enlemdir. Kimileri kalkıp bu gerçeği 41-29 olarak görmeyi tercih etmekte gerekçe olarak da “yuvarlayalım ne fark eder” demekteler. Başta da sevgili dostum Prof. Dr. Kamil Ademoğlu, artık nasıl Profesörse.

Bursa’nın koordinatları da 40°20′N 29°08′E’dur nedir yani? Ona da yuvarlayıp 41-29 diyelim iki şehir sanki üst üsteymiş gibi görünsün. Böyle bilimsel konularda detaycı olmazsak bırakın yaşadığınız şehri yarın öbür gün yattığınız yatağı, evinizin yolunu şaşırırsınız benden söylemesi.

Sevgili dostum Prof. Dr. Kamil Ademoğlu ve Yaman Gezgin ile birlikte Kamboçya gezimizden yeni döndük. Doğrusu şu an biraz rahatsızım. Orada yediğim tropikal meyvelerin alerjimi azdırdığını söylemek zorundayım.

Neyse efendim çok hakim olmamakla beraber Güneydoğu Asya tarihi hep ilgimi çekmiştir. Kamboçya tarihinde tıpkı bizimki gibi görkemli bir imparatorluk geçmişi olduğun biliyor muydunuz? Khmer İmparatorluğu. O zamandan kalma saraylar, mezarlar ve tapınaklar hala çok görkemli birer insanlık hazinesi olarak durmaktadır. İşte biz de bunları görmek için Kral Norodom’un ülkesine doğru yola çıktık. Evet, yanlış duymadınız Kamboçya’nın bir kralı var.

(devamı…)

Bir şeyler yazan kişiler acaba ölümsüzlüğü mü arıyor diye hep düşünülmüştür.

Gılgamış’a kısaca bir bakalım; hem yazmış hem de ölümsüzlüğü aramış olan ilk insan.

“Gılgamış’ın yapıp ettiklerini yeryüzünün her yanında duyuracağım. O, her şeyi bilen kişiydi. gizli şeylerle tanışıktı. Bize tufandan önceki günleri hikaye eden oydu. Uzun bir yolculuğa çıktı. Çalışmaktan, didinmekten bezdi ve yorgun düştü. Döndükten sonra dinlendi ve hikayenin tümünü bir taşın üzerine kazıdı.” -Gılgamış Destanı, Ninova Tableti

Ölmek yazmak mıdır? Yoksa ölümsüzlük müdür? İnsan yaşamaktan yorgun düştüğünde mi yazar?

Sizi bu sefer çok sıktım biliyorum. Bu aralar benim de canım sıkkın. Woody Allen’in bir sözüyle eğlendirmek istiyorum.

“Ölümsüzlüğe eserlerim aracılığyla ulaşmak istemezdim. Hiç ölmemeyi yeğlerim. Yurttaşlarımın kalplerinde yaşamak yerine apartman dairemde yaşamayı tercih ederim.” -Wood Allen

Yaman Gezgin, sevgili dostum Kamil Ademoğlu vasıtasıyla tanıştığım ama çok sevdiğim bir dostumdur. Kamil o ve ben o kadar çok yeri gezdik ki. Mısır, Kamboçya, Tibet, Hindistan.

Gerçekten de Yaman bir adamdır. Eğer sakarlıklarını görmezden gelirseniz dürüstlüğü, samimiyeti ve sıcaklığıyla bu sevimli adama hemen kanınız kaynar. Çok meraklı ve gezmeyi çok seven biridir. Kamil’e de söylemişliğim vardır, eğer bu Yaman merakını bilime yöneltseydi şimdiye Nobel’i almıştı.

Bu arada tüm sakarlığına karşın usta bir fotoğrafçı olduğunu eklememde fayda var. Sitede gördüğünüz fotoğrafların neredeyse tamamı ona aittir. Yayınlanan makalelerim ve kitaplarıma da her zaman fotoğraflarıyla katkıda bulunur, burada sevgili dostuma tekrar tekrar teşekkürlerimi ve sevgilerimi iletiyorum.

Öncelikle hepimiz insanız diyerek başlamak gerek söze. Bilge bir Romalı şöyle demiş “Önemli olan hata yapmak değil ne zaman hata yaptığını anlamaktır.”

Hayatım boyunca öyle çok hata yaptım ki, eminim hepimiz yapmışızdır. Basit teknik hatalardan ömür boyunca sonuçlarına katlanmak zorunda kalacağınız hatalara kadar bu yanlış tercihler hayatımızın bir parçasıdır.

Keşke bir makine mümkün olsa da hayatımız boyunca ortaya koyduğumuz “iş”lerin ne kadarının hata ne kadarının doğru olduğunu ölçebilse.

Romalılarla aynı fikirdeyim. En büyük sorun da hataları tanımlayamamak. Yapılan hataları tolore edecek kadar esnek olmak ya da hataya dayanıklı olacak kadar da hazırlıklı olmak isterdim.

Hataları hiç sevmem. Ne kendimde ne de başkasında.

Hatalar üzerine birkaç sözü sizinle paylaşmak istiyorum

*Tecrübe insanların hatalarına verdiği isimdir. -Oscar Wilde

*Dahiler hata yapmaz. Onların yanlışları yeni keşiflere açılan kapılardır -James Joyce

*En büyük hata elinizde bilgi olmadan kural koymaktır -Arthur Conan Doyle

Yine çok önemli bir mucitten söz etmek istiyorum. 16.yy’da yaşamış Macar bir bilim adamı olan Cedric Ranos, Macaristan’ın en zor günlerinde yerel bir toprak sahibinin koruması altında hem Arapça, hem de Latince ve Yunanca metinlerden faydalanarak yetişmiş olan Ranos hayatı boyunca en önemlileri optik üzerine olmak üzere yüzlerce teorem geliştirmiştir.

(devamı…)