Yürüyen Tarih

İyi günler efendim. Yine bir Atlantik Adalar kuşağı yazısıyla sizlerleyim.

Eski bir İspanyol sömürgesi olan ülkenin aslında zengin bir tarihi vardır. Eski Yunanlılar, Fenikeliler, Kartacalılar ve Romalılar bu adadan haberdardı. 30 milyon yıllık jeolojik bir tarihi olan adaların kolonizasyondan önceki yerli halkı Guançelerdi.

Daha sonra önce Kastilyalılar, sonra da İspanyolların eline geçen ülke Ortaçağ’dan beri büyük devletlerin elindedir. Hatta Osmanlılar bile Koca Murat Reis komutasındaki bir donanmayla bir süre birkaç şehri ellerinde tutmuşlar.

Adalarda bugün yoğunlukla İngilizce ve İspanyolca konuşulmaktadır ve Atlantik turizminin başlıca merkezlerinden biridir. Hani bir giden kolay kolay doyamaz.

Ancak yerleşimi MÖ 1000′lere kadar giden ülkede çok ilginç bir durum daha vardır. En önemli ada olan Tenerife’in Guimar Bölgesindeki gizemli Piramitler!

Bugün arkeologlar bu piramitleri çok eskiye değil sadece 19.yy’a tarihlerken yine de benim içimde bazı kuşkular var. Zira bu piramitlere Romalı yazar Pilius’un eserinde de değinilmektedir. Yani temelde çok daha eski olabilir. Ben bu piramitlerde Yeti parmağı olabileceğinden şüpheleniyorum.

Kanarya Adaları’nın Piramitlerinin esrarı çözülmemiş de olsa kumsallarında güneşlenip denize girmek mümkündür.

Esen kalın.

Atlas Okyanusu’nda iki büyük ve birçok küçük takım adalardan oluşan bir güzel ülke. Arjantin’in hemen güney doğusunda olan bu ülke Arjantin’le önemli tarihi bağlara sahiptir. Tıpkı Avusturalya gibi eski bir Britanya kolonisi olan ülkenin İspanyolca ismi Islas Malvinas’tır. 12.173 metre karelik bir yüzölçümü ve neredeyse tamam İngilizce konuşan 3000 kişilik bir nüfusu vardır.

Falkland adasının barışçıl tropikal iklimi 1982’de bir savaşa sahne olmuştu. 1982’de Falkland Savaşı olarak bilinen üzücü olaylarda İngiltere ve Arjantin ada için savaştılar. İşte bunlar da Falkland Adaları’yla ilgilidir.

Antropolog dostum Kamil’in de dediği gibi bizim işimiz savaş değil. Adanın başlıca geçim kaynağı balıkçılık ile hayvancılıktır ve özellikle de koyundur. Bayrağını görmediyseniz üzerinde bir koyun resmi olduğunu belirtmemde fayda var.

Adadaki doğal yaşamdan bahsetmek istiyorum. Son derece yeşil ve zengin bir doğası olan Adalarda başka penguenler olmak üzere güney kutup dairesinin tropikal hayvanlarının neredeyse tamamı mevcuttur. Her türlü balıkçıl kuşlar, foklar ve denizaslanları.

Falkland Adaları ayrıca küçük bir Yeti kabilesine de ev sahipliği yapar. Yetiler çok ürkek yaratıklar olmalarına karşın arada sırada insanlardan yürüttükleri birkaç koyun mazur görülmektedir.

Bugün eğer sizden çekinmeyip yanlarınıza gelirlerse ahbaplık kurar kurmaz sonu gelmez muhabbetlerine ve savaş hikâyelerine başlarlar. Dillerini öğrenmek de pek zor değildir. Bu konuya sonra değineceğiz.

Esenlikler ve bol seyahatli günler dilerim.

Efenim yazmak morale iyi gelir, maneviyatı kuvvetlendirir dedik ve yine bir coğrafya yazısıyla karşınıza geçtik. Konumuz Ege’nin tarihi öneme haiz adalarından Santorini.

Efendim bugün 300, Truva gibi filmlerden aşina olduğumuz Klasik Yunan uygarlığı, hatta Girit medeniyeti, daha portakal bile değilken Kiklad denilen bir uygarlık Ege’yi yönetmekteydi. Ancak mutlu günler kısa sürdü ve bundan aşağı yukar 5 bin sene önce bu adalardan biri ve Ege’nin en önemli uygarlık merkezi olan Thera patladı.

Evet patladı. Çünkü bir yanardağın üzerindeydi. O güne değin eşi benzeri görülmemiş bir felaket oldu. O felaketin izlerini Mısır hiyerogliflerinde, Hitit saray kayıtlarında ve Mitolojinin çok çeşitli efsanelerinden bugün bile sürebiliyoruz. Gökyüzü simsiyah bir toz bulutuyla kaplanmış. İnsanlar günlerce güneşi görememişler ve dünyanın sonunun geldiğini sanmışlar. İşte Thera adasının bugünkü ismi Santorini’dir. Ortasında koca bir delik olan ada bugün turistlerin uğrak yeridir.

Ayrıca Atlantis’in aslında ne olduğuna dair ortaya atılmış teorilerin en popülerlerinden biri de Atlantis’in aslında Thera olduğudur. Çok ilginç.

İşte böyle, bir gün yolunuz Santorini’ye düşerse hem felaketi hem de ütopyayı bir hatırlayıp derin bir nefes aldıktan sonra fotoğraf çekin. Fotoğraf dedim yine hüzünlendim. Yaman kardeşim olsa ne güzel fotoğraflar çekerdi.

Sağlıcakla kalın, efendim.

Eski bir Portekiz sömürgesi şimdinin bağımsız bir adalar cumhuriyeti olan Cape Verde’nin eyaletlerinden biri ve Afrika açıklarındaki volkanik, ve enfes güzellikteki bir ada.

Cape Verde kültürü biraz Portekiz biraz da Afrikalıdır. Müziği, yemekleri ve danslarıyla eşsizdir. Adanın yüksekliği yaklaşık 3.000 metre, yüzölçümü 476 kilometre kare ve nüfusu da yaklaşık 36 bindir. Portekizce ve Afrika’nın Creole lehçesi konuşulmaktadır. İlk kez 1480 yılında yerleşilmeye başlanmıştır.

Fogo adası aslında Fogo Yanardağı’nın etekleridir. Yani okyanusun ortasında denizden fırlamış bir volkandır. Zaten Fogo Portekizcede “ateş” demektir. Hani 40’ların macera filmlerinde Avrupalı gezginler adada krallar gibi karşılanır, sonra da sessiz kalması için yanardağa kurban verilmek üzere götürülür ya işte Fogo o hikâyelere ilham vermiş olan adadır.

Yalnız Güney Amerika ve Afrika melezi olan insanları da ada kadar güzeldir. Adanın başlıca geçim kaynağı tarım ve özellikle de kahvedir.

Ben şahsen bir kez Fogo adasına gittim ve büyülendim. Doğrusu içimden kalmak ve hiç dönmemek geldi. Eğer günün birinde egzotik bir tatil düşünüyorsanız Fogo’dan daha iyi bir tercih yapabileceğinizden emin değilim. Doğal güzelliğinin dışında Fogo kültürünü tarihini ve kölelikten çektikleri eziyetleri anlatan küçük de bir müzeleri var. Tavsiye ederim.

Bugün dünyanın en büyük şehri olarak bilinen incimiz. Bysantion, Constantinopolis, Dersaadet, şehirlerin kraliçesi, İstanbul. Bütün bu isimler üzerinden geçen uygarlıklar ve imparatorluklar bu muhteşem şehri daha da görkemli hale getirmektedir.

Kısaca tarihinden söz edelim. İstanbul MÖ 7.yy’da Megaralı koloniciler tarafından kurulmuştur. İlk ismi olan Bysantion’u Kral Byzas’tan alır. Sonra herkesin bildiği gibi Roma İmparatoru Büyük Constantinus MS 330 yılında Roma imparatorluğunun başkenti yapmış, bu şehre ismini vermiş ve dünyanın en büyük şehirlerinden biri yapmıştır.

İstanbul o dönemlerde özellikle de Batı dünyasının Ortaçağ karanlığında bir ışık gibi dünyanın en büyük şehri ve kültür merkezi olmuştur. Dikilitaşları, Aya Sofyası, Hipodromu, Çemberlitaş’ı ve daha nice harikalarıyla.

Ve nihayet 1453 yılında Osmanlı Padişahı Fatih Sultan Mehmed tarafından fethedilip Türklerin eline geçmiş ve daha görkemli hale gelmiş, yine bir dünya şehri olmuştur. İsmi İstanbul olmuş ve Osmanlı’nın neredeyse beş asır boyunca başkentliğini yapmıştır ve bugün de dünyanın en önemli kültür miraslarından biridir. Unesco’nun korumaya aldığı birçok bölgesi vardır.

İşte bu harika şehrin koordinatlarının ne olduğu çok önemlidir. Öyle ya yaşadığımız şehrin tarihini değil matematiksel ve coğrafi konumunu da bilmemiz gerekiyor. Bu koordinatlar tam olarak 41°01′N 28°58′E yani 41.01 boylam ve 28.58 enlemdir. Kimileri kalkıp bu gerçeği 41-29 olarak görmeyi tercih etmekte gerekçe olarak da “yuvarlayalım ne fark eder” demekteler. Başta da sevgili dostum Prof. Dr. Kamil Ademoğlu, artık nasıl Profesörse.

Bursa’nın koordinatları da 40°20′N 29°08′E’dur nedir yani? Ona da yuvarlayıp 41-29 diyelim iki şehir sanki üst üsteymiş gibi görünsün. Böyle bilimsel konularda detaycı olmazsak bırakın yaşadığınız şehri yarın öbür gün yattığınız yatağı, evinizin yolunu şaşırırsınız benden söylemesi.

Sevgili dostum Prof. Dr. Kamil Ademoğlu ve Yaman Gezgin ile birlikte Kamboçya gezimizden yeni döndük. Doğrusu şu an biraz rahatsızım. Orada yediğim tropikal meyvelerin alerjimi azdırdığını söylemek zorundayım.

Neyse efendim çok hakim olmamakla beraber Güneydoğu Asya tarihi hep ilgimi çekmiştir. Kamboçya tarihinde tıpkı bizimki gibi görkemli bir imparatorluk geçmişi olduğun biliyor muydunuz? Khmer İmparatorluğu. O zamandan kalma saraylar, mezarlar ve tapınaklar hala çok görkemli birer insanlık hazinesi olarak durmaktadır. İşte biz de bunları görmek için Kral Norodom’un ülkesine doğru yola çıktık. Evet, yanlış duymadınız Kamboçya’nın bir kralı var.

(devamı…)